Stofklasse L, M en H bij een bouwstofzuiger: het verschil en de wet

Stofklasse geeft aan hoeveel fijnstof een bouwstofzuiger tijdens het zuigen doorlaat naar de uitblaaslucht. Er zijn drie klassen: L, M en H, van licht naar zwaar. Welke klasse verplicht of verstandig is, hangt af van het stof dat bij jouw klus vrijkomt, en bij een deel van die stoffen ligt die klasse wettelijk vast.

Waarom stofklasse bestaat

Fijnstof dat vrijkomt bij schuren, boren of slopen is kleiner dan wat je met het blote oog ziet. Juist die kleinste deeltjes dringen diep in de longen door. Bij hout gaat het om houtstof, bij beton, metselwerk en tegels om kristallijn kwartsstof. Een bouwstofzuiger die niet genoeg van dat stof vasthoudt, blaast het simpelweg terug de werkruimte in via de uitblaaslucht.

Om dat meetbaar te maken, test de norm IEC 60335-2-69 (bijlage AA) hoeveel procent van het testmateriaal een stofzuiger doorlaat. Hoe lager dat percentage, hoe beter de filtering en hoe hoger de klasse.

De drie stofklassen op een rij

← Scroll voor meer kolommen →

Deze percentages komen uit IEC 60335-2-69 Annex AA en uit Arboportaal.nl. Sommige vergelijkers noemen andere getallen (5% en 0,5% in plaats van 1% en 0,1%); dat zijn niet de percentages uit de norm.

Arbobesluit art. 4.42: de grenswaarde voor kwartsstof

Artikel 4.42 van het Arbobesluit stelt de grenswaarde voor respirabel kristallijn kwartsstof op 0,075 mg/m³, gemeten als 8-uursgemiddelde. Kom je daar bij een klus overheen (denk aan droog boren of slijpen in beton, tegels of metselwerk), dan is een M-klasse stofzuiger het minimum, en bij hoog risico is H verplicht.

Voor houtstof ligt de wettelijke grenswaarde op 2 mg/m³. Voor hardhoutstof geldt een strengere streefwaarde van 0,2 mg/m³, omdat hardhoutstof als kankerverwekkend is aangemerkt. Beide waarden staan op Arboportaal.nl, de officiële bron voor arbeidsomstandighedenregels in Nederland.

RI&E: wanneer je moet kunnen aantonen dat de klasse klopt

Werk je als zzp’er of aannemer met een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), dan beschrijft die welke blootstelling aan gevaarlijke stoffen op de bouwplaats kan voorkomen en welke maatregelen daar tegenover staan. Zuig je kwartsstof of houtstof af, dan hoort de gebruikte stofklasse in die RI&E te staan, en moet je bij een controle kunnen laten zien dat het apparaat daadwerkelijk aan die klasse voldoet (het typeplaatje op de stofzuiger vermeldt de klasse). Een L-klasse stofzuiger inzetten voor werk waarvoor M of H is voorgeschreven, is dan niet alleen een gezondheidsrisico maar ook een RI&E-tekortkoming.

Asbest: geen productadvies, wel een duidelijke doorverwijzing

Ook een H-klasse stofzuiger maakt het niet toegestaan om als particulier zelf asbest te verwijderen. Bij een asbestverdenking (denk aan platen, leidingisolatie of vloerbedekking van voor 1994) schakel je een bedrijf in dat gecertificeerd is volgens SC-530 of BRL 5050. Wij geven daarvoor geen productadvies; een verkeerde eigen aanpak brengt gezondheidsrisico’s en aansprakelijkheid met zich mee die geen stofzuiger oplost.

Stofklasse per klus

Per merk: welke stofklasse leveren ze standaard

Elk merk voert modellen in meerdere stofklassen. Bekijk het aanbod per merk bij Kärcher, Bosch, DeWalt, Makita, Einhell, Nilfisk en Metabo. Zoek je een stofzuiger voor een specifiek stuk gereedschap, dan staat de klasse-eis per klus ook uitgewerkt op de pagina’s over stofafzuiging bij een schuurmachine en stofafzuiging bij een zaagmachine.

Veelgestelde vragen over stofklasse

Mag ik een L-klasse stofzuiger gebruiken bij het boren in beton?

Nee. Beton- en metselwerkstof bevat kristallijn kwartsstof, en daarvoor geldt de grenswaarde uit Arbobesluit art. 4.42. Een L-klasse stofzuiger laat te veel stof door om die grenswaarde te bewaken; daarvoor is minimaal stofklasse M nodig.

Is stofklasse M ook verplicht voor een particulier die één keer een gaatje boort?

De Arbowet richt zich op werkgevers en zelfstandigen tijdens beroepsmatig werk. Voor een eenmalige klus in en om het huis geldt geen wettelijke verplichting, maar de gezondheidsrisico’s van kwartsstof zijn niet anders voor een particulier dan voor een vakman: bij regelmatig of langdurig boren en slijpen in beton is een M-klasse stofzuiger ook thuis verstandig.

Wat is het verschil tussen stofklasse M en H?

M-klasse laat maximaal 0,1% van het teststof door, H-klasse maximaal 0,005%. H is wettelijk verplicht zodra er sprake is van carcinogene stoffen zoals asbest, kwartsstof bij hoog risico, lood of chroom-6. M is de klasse voor kwartsstof bij matig risico.

Kan ik de stofklasse van mijn stofzuiger zelf controleren?

Ja, de klasse staat op het typeplaatje van het apparaat en in de fabrikantspecificaties. Twijfel je, controleer dan de productpagina van de fabrikant of vraag de leverancier om het certificaat volgens IEC 60335-2-69.